Duurzame Ontwikkelingen
DO van grondstoffen
Kunststof & milieu
Kunststof & economie
Kunststof & maatschappij
Biopolymeren
Rubber en elastomeren
Eco-efficiënte oplossingen voor kunststofafval
Afvalbeheer
Biodegradatie & Composteren
Recyclage
Projecten
Transitie duurzaam materialenbeheer
Transitie duurzaam wonen en bouwen
MENS:
"Duurzaam...met kunststoffen"
Duurzame energie
Drinkbaar water voor iedereen
Zorgzaam met voeding
Gezondheid & hygiëne
Leven na gebruik
Grondstoffen voor de toekomst
Biodegradatie & composteren
Biodegradeerbaar
Een materiaal is biodegradeerbaar wanneer de afbraak het gevolg is van de actie van micro-organismen (zwammen, bacteriën) waardoor het materiaal uiteindelijk wordt omgezet in water, biomassa, CO2 en/of methaan, ongeacht de tijd die hiervoor nodig is.
Composteerbaar
Composteerbare kunststoffen worden afgebroken bij het composteren met een snelheid die vergelijkbaar is met die van andere gekende composteerbare materialen (bvb. groenafval). M.a.w. een materiaal is composteerbaar wanneer het afbreekproces compatibel is met de werkingsomstandigheden qua temperatuur, vochtigheid en tijd, van een huishoudelijke of industriële composteerinstallatie.
Hierbij dient te worden opgemerkt dat composteerbare materialen biodegradeerbaar zijn, maar niet alle biodegradeerbare materialen zijn composteerbaar. In Europa wordt de composteerbaarheid van producten beoordeeld volgens de geharmoniseerde norm EN 13432. Volgens deze norm moet de afbraak plaats vinden binnen 6 tot 12 weken om te voldoen aan de eisen van de huidige composteerinstallaties. Er bestaan certificatiesystemen en kwaliteitslabels die waarborgen dat composteerbare producten, gemaakt van biodegradeerbare materialen, aan deze norm voldoen.
Kunststoffen & afbreekbaarheid
Biodegradeerbare of composteerbare kunststoffen kunnen interessante oplossingen bieden voor gebruik in welbepaalde toepassingen of voor het afvalbeheer in specifieke omstandigheden. Zij worden al langer gebruikt in bijvoorbeeld de medische wereld, in verpakkingen en in de landbouwsector, wanneer de afbreekbaarheid van het materiaal gewenst wordt. Enkele voorbeelden:
- Verpakking van voedingswaren: maakt het mogelijk de verpakte goederen samen met de verpakking te verwerken na verloop van de vervaldatum of wanneer het product bedorven is.
- Landbouw: de grondbedekkingsfolie kan na het teelseizoen worden omgeploegd.
- Medisch: afbreekbare kunststoffen worden gebruikt voor wondgaren en voor het inkapselen van farmaceutische substanties.
Men stelt de afbreekbare kunststofverpakkingen soms voor als een oplossing voor het zwerfvuil. Dit is echter meestal niet het geval. Wanneer de vereiste omstandigheden van micro-organismen, vochtigheid en temperatuur niet aanwezig zijn, dan kan de biologische afbraak zeer traag verlopen en zelfs over meerdere jaren. Het ondoordacht promoten van afbreekbare kunststoffen kan het zwerfvuilprobleem zelfs vergroten omdat de consument in de waan kan zijn dat het afval in de natuur snel zal verdwijnen. Zwerfvuil is in de eerste plaats een probleem van onverantwoord gedrag. Preventie ervan vereist een combinatie van bewustmaking, opvoeding, bestraffing en een efficiënt afvalbeheer.
Voordelen van biodegradeerbare producten
Tussen afbreekbare en niet-afbreekbare kunststoffen zijn er verschillen die beide materiaalgroepen minder of meer geschikt maken voor welbepaalde toepassingen. Kunststoffen worden hoofdzakelijk gebruikt in “duurzame” toepassingen (voor de bescherming van voedingswaren, in transportmiddelen, bouwproducten, …) en afbreekbaarheid is slechts wenselijk in eerder uitzonderlijke omstandigheden. Wanneer afbreekbaarheid geen problemen stelt voor het gebruik, dan kan het wel bijkomende mogelijkheden bieden voor het afvalbeheer. Hiervan wordt best gebruik gemaakt wanneer het bijzondere voordelen biedt voor de gebruiker van het product. Enkele voorbeelden:
- Gezamenlijk composteren van serviceverpakkingen met voedselresten;
- Plantgoed in biologisch afbreekbare potjes;
De keuze voor een biodegradeerbaar materiaal is niet gebonden aan een bepaald type grondstof: het kan zowel worden gemaakt van hernieuwbare grondstoffen zoals zetmeel of melkzuur, als van fossiele grondstoffen. Materialen worden best gekozen op basis van hun eigenschappen en een evaluatie van de volledige levenscyclus. Het is niet correct te veronderstellen dat afbreekbare of composteerbare kunststoffen per definitie milieuvriendelijker zouden zijn dan andere kunststoffen.
Beschouwingen omtrent het afvalbeheer
Naast de al bestaande mogelijkheden voor de valorisatie van kunststofafval – mechanische recycling, feedstock recycling en energieterugwinning – kan het afval van biodegradeerbare kunststoffen ook worden verwerkt bij middel van composteren (aerobische afbraak) of vergisting (anaerobische afbraak). Om een verstoring van de verwerkingsinstallaties te vermijden is het wel belangrijk dat zij geen kunststofafval te verwerken krijgen dat niet voldoet aan de “ingangsvoorwaarden”. Uit sommige studies blijkt dat ook voor afbreekbare kunststoffen energierecuperatie een beter resultaat kan geven dan composteren omdat de energie-inhoud van het materiaal dan een nuttige aanwending krijgt. Producten van afbreekbare kunststoffen mogen niet vermengd geraken met kunststofafval dat selectief wordt ingezameld voor mechanische recycling of moeten hieruit gemakkelijk af te scheiden zijn. Daartoe dienen biodegradeerbare kunststofproducten duidelijk herkenbaar te zijn in functie van een goede scheiding aan de bron. Na een correcte scheiding moet de selectieve stroom in een daarvoor geschikte installatie terecht komen.
